Nieuwe Nederlandse satelliettoepassing onderzoekt stroomgebieden op ‘waterstress’
Het Nederlandse bedrijf Terramira ontwikkelt – gesteund door de Netherlands Space Agency – een satelliettoepassing die de beschikbaarheid en kwaliteit van water monitort. BasinMeter informeert gebruikers wereldwijd wanneer ‘waterstress’ optreedt en wat de gevolgen van klimaatverandering kunnen zijn voor de watervoorraad.
Zoetwater is schaars in het Zuid-Afrikaanse Kaapstad en omgeving. Sommige waterreservoirs zijn nog maar voor tien procent gevuld, terwijl burgers en bedrijven grote behoefte hebben aan water. Wat kunnen overheden en bedrijven doen om reservoirs te herstellen? Een bos aanplanten? Een zuiveringsinstallatie bouwen? Irrigatiesystemen aanleggen?
Om antwoord te geven op deze vragen, bouwt het Nederlandse bedrijf Terramira, na het samengaan van de oorspronkelijke ontwikkelaars 52impact, eLEAF en NEO, een satelliettoepassing die waterstress monitort met de steun van de Netherlands Space Agency.
Waterstress treedt op als er een mismatch is tussen de beschikbaarheid van water en het gebruik ervan. Maar bijvoorbeeld ook wanneer de waterkwaliteit te laag is of de beschikbaarheid van water onder druk komt te staan als gevolg van klimaatverandering.
“Vanuit ons kantoor in Nederland kunnen we stroomgebieden in de hele wereld monitoren op waterstress”, zegt Thijs Perenboom van Terramira. “Hiermee geven we overheden, bedrijven en andere betrokkenen informatie en gereedschappen om in te grijpen waar dat nodig is.”
Satellietdata voor stroomgebieden
De ontwikkeling van BasinMeter kwam in een stroomversnelling terecht toen het Pacific Institute en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in 2024 een uitvraag deden bij bedrijven: hoe kunnen satellietdata bijdragen aan informatie over water, die voor iedereen beschikbaar is? 52impact en eLeaf voltooiden een haalbaarheidsonderzoek en toonden aan dat je met satellieten best veel kunt ‘zien’. Als Terramira bouwen ze nu verder aan BasinMeter.
‘Satellietdata bieden unieke kansen’, legt Perenboom uit. ‘Satellieten meten wereldwijd, ook op plekken waar je niet zo makkelijk komt. En de meetinstrumenten zijn objectief en onafhankelijk, waardoor je geen regionale meetverschillen krijgt en de data goed kunt vergelijken.’
Met de data van de Sentinel-satellieten van het Europese Copernicusprogramma kunnen onder meer waterkwaliteit en waterhoeveelheid, landgebruik, ontbossing en vegetatiekwaliteit gemonitord worden.
De groei van de populatie is te voorspellen met economische modellen van de Verenigde Naties. En klimaatmodellen zeggen iets over de kans op verdroging in de toekomst.
Al deze data vormen samen de basis van BasinMeter. Deze toepassing maakt waterrisico’s en -trends van een stroomgebied vroegtijdig inzichtelijk via een dashboard voor gebruikers.
Openbare data
In 2025 werd de toepassing gedemonstreerd met data over drie stroomgebieden: de Upper Mississippi (Verenigde Staten), Maipo (Chili) en Rio Grande en Rio Bravo (Mexico). Nog dit jaar wordt geschaald naar 25 stroomgebieden. En volgend jaar toont het dashboard honderd stroomgebieden, die door de Verenigde Naties als kwetsbaar zijn aangemerkt. De data worden geïntegreerd in de Water Action Hub van het Pacific Institute, waarmee de inzichten grotendeels openbaar beschikbaar worden.
Potentiële gebruikers van BasinMeter zijn niet alleen overheden die verantwoord waterbeleid willen voeren, vertelt Perenboom. Het zijn bijvoorbeeld ook verzekeraars en bedrijven van de Water Resilience Coalition. Deze coalitie bestaat uit drank- en voedselproducenten, hotelketens en energiebedrijven, die grote hoeveelheden water nodig hebben voor hun productie- en bedrijfsprocessen.
‘Samen met alle belanghebbenden wil je afspraken maken. Hoe maak je een stroomgebied dat onder druk staat weer gezond’, zegt Perenboom. ‘Dat wil zeggen: dat er balans is tussen vraag en aanbod van water en dat het beschikbare water van voldoende kwaliteit is.’
Innovatieprogramma geeft tractie
BasinMeter wordt ontwikkeld met steun van de Netherlands Space Agency en geld uit het ESA innovatieprogramma Business Applications and Space Solutions (BASS). Perenboom: ‘Dit programma helpt ons om op te schalen van een prototype naar een commerciële toepassing, iets dat notoir moeilijk is. We werken al vijf jaar aan de technologie van BasinMeter, maar door de betrokkenheid van de Netherlands Space Agency, ESA en het Pacific Institute als launching customer zien we dat ons idee nu echt gerealiseerd kan worden.’
