‘Met satellietdata kunnen wij ons werk steeds meer automatiseren’
Het Nationaal Wegenbestand (NWB) is een onmisbaar hulpmiddel voor Rijkswaterstaat, het Nationaal Dataportaal Wegverkeer, provincies, gemeenten en hulpdiensten. In opdracht van Rijkswaterstaat houdt een team van specialisten de kaart met Nederlandse wegen up-to-date. Satellietdata spelen hierbij een belangrijke rol, zegt Lucas Broekema, projectleider Geo-informatie bij Kragten.
U werkt aan het Nationaal Wegenbestand. Wat is dat?
‘Het wegenbestand is een kaart waarin alle wegen van Nederland zijn ingetekend. Dat doen we met zogenoemde ‘wegassen’. Precies in het midden van de weg tekenen we een lijn in op de kaart van Nederland. Vervolgens koppelen we daar kenmerken aan. De naam van de weg en in welke gemeente hij ligt, bijvoorbeeld. Maar ook het type weg, de rijrichting en de maximum snelheid.’
Wie maakt gebruik van deze kaart en waarvoor wordt hij ingezet?
‘Het NWB heeft veel gebruikers en toepassingen. Rijkswaterstaat gebruikt de kaart om verkeersstromen te modelleren, verkeersveiligheid te bevorderen en voor geluidsberekeningen. Het Nationaal Dataportaal Wegverkeer gebruikt de kaart onder meer om de bereikbaarheid te bepalen. Gemeenten gebruiken het bestand om strooiroutes te bepalen, hulpdiensten voor de aanrijdroute naar een calamiteit en verkeerscentrales om een veilige doorstroming te creëren. Dit is overigens nog maar het topje van de ijsberg, de maatschappelijke impact van het NWB is erg groot.’
Hoe hou je zo’n wegenkaart der wegenkaarten actueel?
‘Dat is een uitdaging. Vroeger waren we afhankelijk van wegbeheerders die veranderingen aan de wegen doorgaven. Dat ging om zo’n 6.000 meldingen per jaar, die wij dan weer intekenden in de kaart. Inmiddels kunnen we putten uit jaarlijkse luchtfoto’s en uit registraties als de BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) en BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie). Maar voor ons is de frequentie waarmee al deze gegevens worden geüpdatet nog niet hoog genoeg. Met luchtfoto’s loop je tot wel een jaar achter de feiten aan. Met de BAG en BGT tot maximaal zes maanden. Daarom gebruiken we nu ook satellietdata om de kaart aan te passen aan de actuele situatie.’
Hoe werkt dat precies?
‘Uit verschillende bronnen, waaronder de BAG en BGT, weten we waar veranderingen aan wegen zullen plaatsvinden. Vervolgens gaan wij op zoek in de meest recente satellietbeelden en beelden uit de historische tijdreeks van het Satellietdataportaal. Het lijkt wel wat op een zoek-de-verschillenpuzzel: zodra een nieuwe weg klaar is, of het onderhoud gedaan, updaten wij de informatie van het NWB. Soms hebben we pech, bijvoorbeeld als het meest recente satellietbeeld geblokkeerd wordt door de wolken. Maar veel vaker hebben we een beeld van hooguit een paar weken oud waarmee wij ons werk kunnen doen. Veel sneller dan luchtfoto’s of de basisregistraties dus.’
Zou het nog sneller kunnen, denkt u?
‘Dat onderzoeken we samen met het bedrijf NEO. Uit een pilotproject vorig jaar bleek dat je sommige veranderingen, zoals de verharding van een weg, automatisch kunt detecteren. Daarvoor heb je dan wel betrouwbare algoritmes nodig en satellietbeelden met een ontzettend hoge resolutie. De vraag is nu: kunnen we deze werkwijze kosteneffectief integreren in onze werkprocessen?’
Wat is ervoor nodig om deze automatiseringsslag te slaan?
‘Satellietbeelden met een nog hogere resolutie en een hogere frequentie dan die nu in het Satellietdataportaal worden aangeboden. Die zullen er ongetwijfeld komen. In de toekomst verwacht ik algoritmes die volautomatisch pijlen, belijning en zebrapaden kunnen detecteren en ons een signaal sturen als ergens iets verandert. Zo kunnen we een deel van ons werk steeds verder automatiseren. Door deze data te combineren met andere data – zoals de maximum snelheden, de inrichting van een kruispunt en verkeersongevallen – kan je met een algoritme berekenen welke oversteeklocaties of kruisingen relatief gevaarlijk zijn. Hieruit kun je conclusies trekken: waar moeten we iets veranderen aan de inrichting van de publieke ruimte? Door gecentraliseerd en op landelijke schaal geautomatiseerd informatie uit satellietbeelden te halen – en deze informatie voor iedereen toegankelijk te maken – voorkomen we dubbel werk en maken we tegelijkertijd ons land een stuk veiliger.
